Xổ số dưới góc nhìn của dân tài chính

Trên tờ báo "Thanh niên" có 3 kỳ liên tiếp viết về vé số. Đại ý của loạt bài phóng sự của "Thanh Niên" về chủ đề này. Đó là cả xã hội đã mất một chi phí hàng ngàn tỷ đồng của những tờ giấy in vé số, của chi phí phát hành, của chi phí vận hành hệ thống, và cả thời gian của những cá nhân tham gia vào hoạt động mua bán. Nếu thống kê VN có 61 tỉnh thành thì chắc cũng ngần ấy công ty xổ kiến thiết.

Sự lãng phí khổng lồ:

Năng lực tiêu thu của các cty sổ xố kiến thiết từ Bắc vào Nam tầm dưới 30%. Tức là hơn 70% vé số in ra mỗi ngày của các công ty vé số từ Bắc vào Nam sau 24h không tiêu thụ được phải tiêu hủy. Tính ra cả năm chúng ta đốt hàng ngàn tỷ đồng.

Giành giật đại lý, lãng phí nguồn lực khổng lồ: Chi hoa hồng đại lý trên 15% tổng doanh thu của Cty xổ số. Dù biết ế ( nâng suất tiêu thu thấp dưới 30%) nhưng các cty xổ số vẫn in ra. Lãng phí nguồn lực rất lớn của xã hội.

 ​

Ngoài khoản chi phí lớn cho bộ máy cồng kềnh, các công ty XSKT còn được phép chi trả rất nhiều khoản chi phí khác mà nếu nhìn vào, bảo đảm ai cũng... choáng. Lợi nhuận của công ty XSKT được trích 10% vào quỹ dự phòng tài chính; trích tối thiểu 30% vào quỹ đầu tư phát triển của Công ty XSKT. Lợi nhuận còn lại được phân phối tiếp như sau: Trích tối đa 5% lập quỹ thưởng cho ban quản lý điều hành công ty, mức trích này một năm không quá 200 triệu đồng.Hàng ngàn tỉ đồng bị tiêu hủy từ vé ế mỗi năm, chi xả láng rồi mới nộp thuế... đó chính là nguyên nhân gây lãng phí khổng lồ từ bộ máy hoạt động quá cồng kềnh, tốn kém của các công ty XSKT hiện nay.

Cái nhìn của dân tài chính về trò chơi vé số:

Mỗi tờ vé số giá 10 ngàn đồng, chứa 1 số có 6 chữ số dạng abcdef. Cơ cấu giải thưởng cho 1 triệu vé loại 10 ngàn đồng 1 vé như sau:

Ngoài ra còn 9 giải phụ đặc biệt dành cho vé trúng 5 chữ số sau cùng của giải đặc biệt, mỗi giải trị giá 100 triệu đồng. 45 giải khuyến khích dành cho các vé chỉ sai 1 số ở bất cứ hàng nào so với giải đặc biệt 6 chữ số, mỗi giải trị giá 6 triệu đồng.

Tại sao Cty xổ số lại đưa ra cơ cấu giải thưởng như vậy? Theo bạn giải thưởng như vậy là nhiều hay ít? Cty xổ số có tính toán gì trước khi đưa ra cơ cấu giải thưởng như vậy không?

Giả sử trong 1 đợt phát hành nào đó người ta phát hành đủ 1 triệu vé gồm các dãy số từ 000000 đến 999999. Giả sử tôi mua hết tất cả 1 triệu vé này, số tiền tôi bỏ ra là 10 tỉ đồng.

Khi đó, tôi chắc chắn trúng tất cả các giải thưởng trong cơ cấu giải thưởng trên. Bằng một phép cộng đơn giản, số tiền tôi thu được sẽ là: 5 tỉ đồng. Bạn thấy ngạc nhiên chưa, tôi đã bỏ ra 10 tỉ đồng mà chỉ thu lại được 5 tỉ. Như vậy ta rút rakết luận là luật chơi không công bằng.

Thế tại sao người ta làm giàu cho các CTXS từng giờ từng ngày?

1/ Do số tiền bỏ ra mua vé số không lớn. Rõ ràng tâm lý "mất chỉ mất có 10.000 đ, mà "hoạ may" thì hốt được những 1,5 tỷ đồng.
2/ Do nghĩ mình sẽ may mắn hơn người khác, thần tài sẽ gỏ cửa mình. Hay đơn giản hơn mình mua 1 vài tờ vé số là giúp những người nghèo, khó khăn hơn.
3/ Do hiệu ứng lan tỏa thông tin…Anh A, chị B gì đó vừa mới trúng số đăng nhan nhản trên hệ thống truyền thống hoặc là rỉ tai nhau của người này, người kia là vé số độc đắc vừa về vùng này vùng kia.
4/ Do tâm lý muốn giàu lên nhanh nhất trong thời gian sớm nhất mà không cần phải lao động và tích lũy .

Đến sự tính toán lạnh lùng của công ty XSKT:

1/ việc ai trúng độc đắc thật ra không quan trọng. Bởi vì CTXS biết chắc chắn rằng trong 1 serie phát hành, số vé trúng độc đắc không quá ... 1. Họ không hề lo sợ rằng "sẽ có người trúng số và mình sẽ phải chi tiền", bởi đơn giản là tiền chi quá nhỏ so với tiền thu.
2/ Do lan toả của hệ thống phát hành, số lượng vé bán ra rất lớn, bao trùm không gian các dãy số được in. Điều này hết sức quan trọng, vì khi đó, độ tin cậy của các tính toán tiến về 1.00 ; đảm bảo cho ván cờ chắc thắng của các CTXS. Các thầu đề nhỏ đã không có được yếu tố này, đôi khi họ không thể "ghi" tất cả con số, nên không ít lần đã "tự cắn lưỡi" họ.

Người mua vé số thì nghĩ gì:

- Có những người "chơi vé số" - tức là ngày nào cũng mua một vài vé, với lập luận rằng, mua mãi rồi cũng sẽ trúng. Thực tế thì, các sự kiện mua vé số của từng ngày là rời rạc, không liên quan gì với nhau. Chuyện ngày hôm nay anh trúng hay trật, thì cũng không làm ảnh hưởng tới chuyện ngày kế tiếp.

- Hay có những người mua thật nhiều vé số khác nhau, vì rõ ràng khi đó, xác suất trúng của họ lại tăng lên. Nhưng cũng khi đó, số tiền chi ra ban đầu cũng gấp lên nhiều lần. Mà đó là tiền "chắc chắn mất", mặt khác, xác suất 1/1.000.000 và 5/1.000.000 thì vẫn là những "vô cùng bé" như nhau mà thôi.

- Lại có những người ghi nhận lại trong sổ tay, những con số "đã sổ", từ đó sẽ suy ra được con số "cần mua". Thoáng nhìn thì có vẻ "đã tính toán", nhưng đây cũng là một nhầm lẫn thường gặp của chúng ta. Có ghi nhận bao nhiêu kết quả rồi thì kết quả của ngày tiếp theo vẫn mang một xác suất nhất định mà thôi.

Vậy bản chất của hệ thống phát hành xổ số kiến thiết chỉ đơn giản là :

- Người mua vé số, có tầm nhìn cục bộ, chỉ chiếm một phần không gian nhỏ trong bài toán xác suất.

 ​

- CTXS, có tầm nhìn tổng quát, điều phối toàn bộ không gian xác suất, và ... ngồi đếm tiền.

Thế cho nên, hàng triệu người, vẫn không nghĩ ra được rằng bỏ ống heo mỗi ngày một ít, thì sẽ có ngày nắm trong tay một số tiền lớn, chắc chắn hơn là theo đuổi những con số thật hảo huyền ...