Xổ số đã thực sự “kiến thiết”?

Từ đầu thế kỷ 20, hoạt động kinh doanh xổ số đã xuất hiện ở Việt Nam. Thời kỳ trong chiến tranh, xổ số do Nhà nước Trung ương thống nhất phát hành. Sau ngày thống nhất đất nước, hoạt động xổ số đã có những bước phát triển theo từng giai đoạn, từng địa phương và đến nay đã hình thành và phát triển đồng bộ 64 công ty xổ số kiến thiết của 64 tỉnh, thành phố trong cả nước.

Mục đích của hoạt động kinh doanh xổ số là huy đồng nguồn tiền nhàn rỗi trong nhân dân để thực hiện các mục tiêu như: Đầu tư xây dựng, tái thiết các công trình phúc lợi công cộng; Tạo thêm việc làm, nhằm đảm bảo đời sống cho một lực lượng lớn lao động trong xã hội; …

Theo Bộ Tài chính, trong giai đoạn 2007 – 2012, tốc độ tăng trưởng doanh thu và nộp ngân sách từ hoạt động xổ số đạt bình quân trên 15%/năm. Riêng năm 2012, doanh thu hoạt động kinh doanh xổ số đạt 53.893 tỷ đồng. Trong đó, nộp thuế khoảng 30%; trả thưởng cho khách hàng trúng thưởng khoảng 52 – 53%; chi phí cho đại lý bán xé khoảng 12 – 13% và khoảng 5% là chi phí in vé, quản lý doanh nghiệp và trích lập các quỹ

Dù biết rằng xổ số kiến thiết đem lại lợi ích cho xã hội bằng những công trình phúc lợi, giải quyết việc làm,… và hầu hết các công ty kinh doanh xổ số kiến thiết đều kinh doanh có lãi, được khẳng định cụ thể qua những con số đóng thuế vào NSNN. Tuy nhiên, một thực tế nhức nhối đang xảy ra tại hầu hết các Công ty kinh doanh xổ số kiến thiết tại các tỉnh, thành là tình trạng hủy tiền tỷ từ lượng vé số không tiêu thụ được.

– Tại Ninh Thuận: Năm 2012, Công ty TNHH MTV XSKT Ninh Thuận được phép in 2 triệu vé (loại 6 số dự thưởng mệnh giá 10.000 đồng/kỳ/tuần nhưng chỉ tiêu thụ được khoảng 23% và có tới 77% số vé “ế” phải hủy.

– Tại Quảng Nam: Tỷ lệ tiêu thụ vé của Công ty XSKT Quảng Nam trong 3 năm qua trên 14 tỉnh, thành tại miền Trung và Tây Nguyên chưa năm nào đạt 27% (cụ thể: năm 2010 đạt 20%; năm 2011 đạt hơn 22% và năm 2012 đạt 26,5%).

– Tại Gia Lai: Công ty XSKT Gia Lai phát hành trên địa bàn từ Huế vào đến Khánh Hòa và Đắk Lắk nhưng tỷ lệ vé tiêu thụ trong năm 2012 cũng chỉ đạt 40% (năm 2011 đạt 35%).

Theo ông Nguyễn Hoàng Hải – Tổng thư ký Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính, tính ở mức thấp, chi phí in mỗi vé là 100 đồng, một ngày có 10 triệu vé “ế”, tương đương với 1 tỷ đồng bị hủy và một năm mất 365 tỷ đồng. Con số này không dừng lại tại mức này bởi với 64 tỉnh, thành cả nước thì lượng vé “ế” phải hủy lên tới hàng chục triệu. Như vậy, mỗi năm cả nước mất cả nghìn tỷ đồng vì vé số “ế”. Ngoài ra còn chưa kể đến chi phí quét dọn vệ sinh do mất vẻ đẹp mỹ quan;…

Rõ ràng là mục đích hoạt động là hữu ích, song với mức chi phí “chóng mặt” sơ lược ở trên, cần phải đặt câu hỏi: liệu xổ số đã thực sự “kiến thiết”?